De status van Plantaardige Bronnen in de Wereld

Twaalf jaar na het verschijnen van het eerste FAO rapport over de 'State of the World's Plant Genetic Resources for food and agriculture' is nu het tweede rapport verschenen. Het rapport probeert een zo compleet mogelijk beeld te schetsen van de huidige status en trends wat betreft het conserveren en gebruik van plantaardige bronnen voor voedsel en landbouw. Het rapport beschrijft de meest belangrijke veranderingen sinds het verschijnen van het eerste rapport en laat zien waar de toekomstige prioriteiten zouden moeten liggen. Het FAO rapport was vervaardigd aan de hand van de individuele landen rapporten en met actieve deelname van lidstaten en bedrijfsleven. Ook het Centrum van Genetische Bronnen Nederland heeft deelgenomen aan de vervaardiging van het rapport. Net als het eerste rapport, zal dit tweede rapport het komende decennium functioneren als een belangrijk naslagwerk en referentie voor vraagstukken die gerelateerd zijn aan het gebruik en behoud van plantaardige genetische bronnen.

|State of the World II | Landenrapport Nederland | Alle landenrapporten |

Studiedag amateur en landrassen II

De drie presentaties die gehouden werden op 4 November 2010 op een studie bijeenkomst over het instandhouden en vermeerderen van landrassen in Driebergen staan nu op de kennisbank en zijn digitaal beschikbaar.

Aart Osman heeft een presentatie gegeven over de uitkomsten van het EU project Farm Seed Opportunities, Kees van Ettekoven presenteerde de implementatie van de nieuwe wetgeving voor amateur en landrassen in Nederland en het project dat de NAKtuinbouw in dit verband is gestart en Chris Kik behandelde het project Eeuwig Moes en de rol van het Centrum van Genetische Bronnen Nederland daarbij.

| Presentatie Aart Osman | Presentatie Kees van Ettekoven | Presentatie Chris Kik |

Oranje lijst komkommer en augurk

Op de website van stichting ‘De Oerakker’ zijn voor verschillende gewassen zogenaamde ‘Oranje Lijsten’ beschikbaar. Een oranje lijst laat op basis van historische bronnen zien welke rassen van een gewas in Nederland geteeld zijn geweest. Recent is ook de oranje lijst voor de komkommer en augurk toegevoegd.

Al meer dan 3000 jaar wordt komkommer geteeld en gegeten. Ook de zure komkommer (augurk) was al bekend bij de oude volkeren Mesopotamiërs, Egyptenaren en Grieken. Het oorsprongsgebied ligt in de heuvels voor de Himalaya in India. Waarschijnlijk is het gewas door de Romeinen vanuit West Azië naar Europa gebracht. In Frankrijk werd de komkommer waarschijnlijk geteeld vanaf de 9e eeuw, in Engeland vanaf de 14e eeuw. Het duurde tot rond 1500 voordat de (gele) komkommer in Nederland werd geteeld.
Via Spanje zijn er rond 1600 witte komkommers in Frankrijk en Nederland gekomen, waarvan de teelt zich snel uitbreidde. In Engeland kwamen vooral de groene cultivars voor. In Nederland verschijnen deze pas in de achttiende eeuw. Pas halverwege de 18de eeuw werden voor het eerst in Nederland augurkjes of wel troskomkommers geteeld.
Oude komkommerrassen zijn in meer of mindere mate bitter, afhankelijk van het ras, de teelt, de leeftijd van de vrucht en de ouderdom van het gewas. Pas in de jaren zestig van de vorige eeuw werd de bittervrije komkommer geïntroduceerd. Op de Oranje Lijst staan 168 oude rassen die in Nederland geteeld werden, waarvan een deel nu nog in genenbanken bewaard worden

| Website "De Oerakker" | Oranje lijst Komkommer |

Groentegenenbank

Groenten zijn sterk ondervertegenwoordigd in genenbank collecties. Het grootste deel van de varieteiten opgeslagen in genenbanken bestaan uit granen en peulvruchten en slechts 7% van de genenbank collecties wereldwijd bestaat uit groentegewassen. Bij het Centrum voor Genetische Bronnen Nederland (CGN) bestaat ongeveer de helft van de collectie uit groentegewassen en besloten is dat de Nederlandse genenbank zich hier verder in gaat specialiseren. Bestaande groentecollecties bij het CGN worden verder uitgebouwd, en een inventarisatie van mogelijke, nieuwe, groentecollecties vindt dit jaar plaats. De aandacht voor de nieuwe collecties gaat vooral uit naar groenten die ondervertegenwoordigd zijn in bestaande genenbankcollecties. Hierbij wordt onder andere gedacht aan groenten zoals veldsla, schorseneren en asperges. Later dit jaar zal bekend worden voor welke groenten in eerste instantie gekozen wordt.

| Website Centrum voor Genetische Bronnen Nederland |

Aardpeer collectie

De aardpeer of topinamboer is in de belangstelling als een van de "vergeten" groentes. De Nederlandse genenbank heeft geen collectie van aardperen, maar in Frankrijk wordt door het INRA in Montpellier een collectie van 140 klonen bewaard. Deze collectie is onlangs beschreven in een artikel gepubliceerd in de wetenschappelijk pers. Naast de klonen, waaruit ook enkele uit Nederland, herbergt de collectie ook 40 accessies van de wilde aardpeer.

| Aardpeer artikel | Aardpeer in de kennisbank |

Rabarber collectie

Veel oude rassen zijn bewaard gebleven doordat geintereseerde tuinierders privé collecties hebben aangelegd. Zo zijn er veel verschillende privé collecties van fruitbomen, waarvan op de Kennisbank Plantaardige Bronnen al informatie te vinden is.

Jaap Vlaming op Texel heeft zich toegelegd op rabarber, en met name op rassen uit Nederland en het Waddengebied. Hij heeft 120 rassen van rabarber verzameld, en hiermee is zijn rabarber collectie nu de grootste in West-Europa. 27 van de door hem bijeengebrachte rassen zijn naar de Tuinen van Weldadigheid in Veenhuizen overgebracht om een gedeelte van de collectie veilig te stellen mocht onverhoopt Vlaming's rabarber collectie verloren gaan. Dit soort privé initiatieven zijn erg belangrijk voor het behoud van ons agrarisch erfgoed.

| Artikel Collectie Vlaming | Rabarber in de Kennisbank |

Opschonen sla collectie

In maart 2010 heeft het Centrum voor Genetische Bronnen in Nederland de slacollectie met 197 accessies verkleind. Het ging hierbij om cultuurmateriaal dat meerdere keren in de collectie was vertegenwoordigd. Door het verwijderen van duplicaten kan dezelfde diversiteit in een kleiner aantal accessies worden bewaard, hetgeen bijdraagt aan een meer efficiënte conservering en grote kostenbesparingen. Bovendien heeft opschoning van een collectie voor gebruikers het voordeel dat minder materiaal hoeft te worden gescreend voor het vinden van die eigenschappen waarin men is geïnteresseerd. In "Plant Genetic Resources: Characterization and Utilization" is recent een artikel gepubliceerd waarin beschreven wordt hoe deze duplicaten zijn gevonden. Deze methode van opschonen van collecties kan ook voor andere collecties gebruikt worden.

| Details | Volledige tekst |